Fizycy medyczni ze Świętokrzyskiego Centrum Onkologii otrzymali zespołową nagrodę III stopnia JM Rektora Politechniki Warszawskiej za osiągnięcia naukowe w latach 2024–2025. Co najważniejsze, rezultaty badań interdyscyplinarnego zespołu już przyczyniają się do poprawy bezpieczeństwa i jakości radioterapii, służąc pacjentom onkologicznym.
Nagrodę przyznano za oryginalne, interdyscyplinarne osiągnięcia naukowe w zakresie opracowywania nowych wzorców i metod związanych z dozymetrią oraz ochroną radiologiczną w procedurach medycznych wykorzystujących promieniowanie jonizujące. Osiągnięcia te zostały udokumentowane cyklem publikacji naukowych.
W skład nagrodzonego zespołu weszli:
• Świętokrzyskie Centrum Onkologii: Paweł Wołowiec, Joanna Stemplowska, Krzysztof Buliński, Janusz Braziewicz;
• Politechnika Warszawska: Piotr Tulik, Maciej Maciak, Weronika Niedziałek, Michał Kuć;
• Główny Urząd Miar: Magdalena Szymko;
• Warszawski Uniwersytet Medyczny: Monika Tulik.
– Postęp i rozwój medycyny bierze się ze współpracy. Dla mnie taką konkretną formą jest współpraca z inżynierami, osobami konkretnymi, zadaniowymi, szukającymi rozwiązań problemów. Cały wysiłek tego zespołu naukowo badawczego skupiał się na bezpieczeństwie i jakości leczenia pacjentów z wykorzystaniem radioterapii – poinformował prof. dr hab. n. med. Stanisław Góźdź, dyrektor Świętokrzyskiego Centrum Onkologii.
Współpraca obejmowała szeroki zakres zagadnień dozymetrycznych – zarówno dozymetrię referencyjną, wykorzystywaną do precyzyjnego wyznaczania i weryfikacji dawek promieniowania, jak i zagadnienia związane z ochroną radiologiczną.
– Naszym celem jest opracowywanie i wdrażanie jak najdokładniejszych metod oraz narzędzi pomiarowych, które umożliwiają precyzyjną kalibrację i kontrolę wiązek promieniowania generowanych przez akceleratory medyczne. Dzięki temu możemy zapewnić zgodność dawki promieniowania dostarczanej pacjentowi z dawką zaplanowaną przez lekarza oraz zwiększyć dokładność i powtarzalność realizacji napromieniania. W praktyce przekłada się to na większą precyzję radioterapii i bezpieczeństwo pacjentów – wyjaśnił dr n. fiz. Paweł Wołowiec, kierownik Zakładu Fizyki Medycznej ŚCO.
Jak poinformował dr hab. Piotr Tulik, prof. uczelni z Wydziału Mechatroniki Politechniki Warszawskiej, drugi obszar współpracy dotyczył m.in. ochrony radiologicznej. Obejmował pomiary mieszanych pól promieniowania występujących w otoczeniu akceleratorów medycznych. Badania pozwalały ocenić poziom promieniowania poza głównym polem terapeutycznym, a tym samym analizować potencjalne narażenie radiacyjne pacjentów i warunki bezpieczeństwa podczas prowadzenia radioterapii.
Wyniki przeprowadzonych badań zostały poddane ocenie środowiska naukowego i opublikowane w recenzowanych czasopismach naukowych.
Jak podkreślił prof. Stanisław Góźdź, osiągnięcia zespołu nie mają wyłącznie charakteru teoretycznego. Ich wartość polega przede wszystkim na praktycznym zastosowaniu w medycynie i bezpośrednim wpływie na bezpieczeństwo oraz jakość radioterapii. Co szczególnie istotne, pacjenci Świętokrzyskiego Centrum Onkologii już korzystają z efektów tej interdyscyplinarnej współpracy.
Lista publikacji:
[1] Niedziałek, W., Wołowiec, P., Tulik, P., Stemplowska, J., & Buliński, K. (2025). Development and characterization of a portable graphite calorimeter system as a primary standard of absorbed dose to water. Reports of Practical Oncology and Radiotherapy. 2025;30:584–587. doi:10.5603/rpor.107738
[2] Wołowiec, P., Niedziałek, W., Szymko, M., Tulik, P., Zaczek, K., Stemplowska, J., Buliński, K., & Braziewicz, J. (2025). Enhancing dosimetry accuracy: characterization and verification of an experimental cylindrical graphite ionization chamber for dosimetry of therapeutic photon beams in reference conditions. Polish Journal of Medical Physics and Engineering. 2025;31:158–163. doi:10.2478/pjmpe-2025-00188
[3] Wołowiec, P., Tulik, P., Stemplowska, J., Buliński, K., Niedziałek, W., Szymko, M., Zaczek, K., Derlaciński, M., Kowaluk, T., & Braziewicz, J. (2025). Verification of the performance of the experimental ionization chamber for determination of absorbed dose to water for high-energy photon beams using Monte Carlo calculation. Reports of Practical Oncology and Radiotherapy.
2025;30:138–146. doi:10.5603/rpor.105856
[4] Kuć, M., Maciak, M., & Tulik, P. (2024). Sub-Picoampere Measurement Algorithm for Use in Dosimetry of Time-Varying Radiation Fields. Sensors. 2024;24:1–19. doi:10.3390/s24062012
[5] Tulik, P., Maciak, M., & Tulik, M. (2024). A dosimetric comparison of 3D-CRT, IMRT and IMAT treatment techniques - assessment from radiation protection point of view. Reports of Practical Oncology and Radiotherapy. 2024;29:69–76. doi:10.5603/rpor.99025